Chẩn đoán Rota virus nhóm A bằng kỹ thuật sắc ký miễn dịch (rota virus test nhanh)

Rota virus là căn nguyên chính của bệnh viêm dạ dày – ruột cấp tính gây tiêu chảy ở trẻ nhỏ và động vật. Bệnh rất thường gặp ở trẻ em đặc biệt là trẻ từ 3 tháng đến 2 tuổi.

1. Đại cương:

- Rota virus là căn nguyên chính của bệnh viêm dạ dày – ruột cấp tính gây tiêu chảy ở trẻ nhỏ và động vật. Bệnh rất thường gặp ở trẻ em đặc biệt là trẻ từ 3 tháng đến 2 tuổi.

- Rota virus được chia làm 7 nhóm: A, B, C, D, E, F và G. Trong đó chỉ có nhóm A, B, C gây bệnh cho cả người và động vật. Nhóm D, E, F, G chỉ thấy ở động vật. Nhóm A hay gặp nhất gây ra các vụ dịch tiêu chảy ở trẻ em.

- Tiêu chảy cấp do Rota virus lây lan rất nhanh, chủ yếu qua con đường phân – miệng và tay – miệng, ngoài ra còn có thể lây qua đường hô hấp. Thời gian ủ bệnh dưới 4 ngày, virus đào thải ra ngoài theo phân trước khi có biểu hiện tiêu chảy hoặc sau các đợt tiêu chảy, điều này cho thấy khả năng lây nhiễm tiềm ẩn rất cao.

- Virus được đào thải ra ngoài theo phân của người bệnh với nồng độ tối đa ngay khi có triệu chứng bắt đầu xuất hiện và giảm dần cho đến ngày thứ 9-10. Virus tồn tại rất lâu trong phân, ở bàn tay, trên sàn nhà, các đồ vật... bị nhiễm. Trẻ dễ dàng bị nhiễm bệnh do uống hoặc ăn phải thức ăn bị nhiễm bẩn do sờ, chạm vào các bề mặt, các đồ vật (bàn ghế, đồ chơi, sàn nhà...) bị nhiễm bẩn.

- Chẩn đoán phòng thí nghiệm: Có rất nhiều kỹ thuật để phát hiện trực tiếp Rota virus hoặc phát hiện kháng thể kháng Rota virus trong phòng xét nghiệm. Tuy nhiên bệnh tiêu chảy cấp do Rota virus là một bệnh cấp tính, đòi hỏi phải chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời nên phương pháp phát hiện trực tiếp virus gây bệnh từ bệnh phẩm là có giá trị nhất. Kỹ thuật sắc ký miễn dịch (test nhanh) là một trong những ký thuật rất thông dụng được thực hiện tại các phòng xét nghiệm Vi sinh vì đơn giản, dễ làm, có độ nhạy cao và thời gian trả kết quả nhanh sau 10 – 20 phút.

2. Kỹ thuật sắc ký miễn dịch:

- Mục đích: Phát hiện định tính Rota virus nhóm A trong bệnh phẩm phân của người.

- Nguyên lý: Kháng nguyên của Rota virus nhóm A sẽ di chuyển dọc theo màng nitrocenlulose tới vùng phản ứng để kết hợp với cộng hợp gắn keo vàng được phủ bởi kháng thể đơn dòng của chuột kháng Rota virus, sau đó tiếp tục gắn đặc hiệu với kháng thể đơn dòng của thỏ kháng Rota virus được gắn trên màng tạo thành phức hợp miễn dịch Ab-Ag-Ab gắn keo vàng có màu tím hồng có thể nhìn thấy được bằng mắt thường. Tại vùng chứng phải luôn luôn xuất hiện vạch màu tím hồng để chứng tỏ thanh thử có giá trị.

- Bệnh phẩm: phân của bệnh nhân bị tiêu chảy cho vào lọ vô trùng ngay từ tuần đầu tiên của bệnh.

- Vật liệu, trang thiết bị:

+ Que tăm bông lấy bệnh phẩm

+ Ống nghiệm (được cung cấp có sẵn trong bộ kít)

+ Nước muối sinh lý

- Sinh phẩm: Bộ sinh phẩm chẩn đoán SD bioline Rota virus

- Quy trình kỹ thuật:

- Nội dung thực hiện

o Bước 1: Đưa test cần làm để ổn định ở nhiệt độ phòng trước khi làm. Lấy thanh xét nghiệm cần thiết.

o Bước 2: Hút dung dịch pha loãng bệnh phẩm theo hướng dẫn

o Bước 3: Lấy khoảng 50 mg phân bằng que tăm bông vô trùng nhúng vào ống nghiệm có chứa dung dịch pha loãng.

o Bước 4: Xoay tròn que tăm bông để bệnh phẩm hòa vào dung dịch pha loãng theo hướng dẫn. Đậy nắp ống nghiệm đã có bệnh phẩm lại.

o Bước 5: Nhỏ dung dịch bệnh phẩm đã pha loãng vào giếng nhỏ bệnh phẩm (có hình chữ S)

o Bước 6: Đọc kết quả sau 10-20 phút. Quá 20 phút, kết quả không có giá trị

- Diễn giải, báo cáo kết quả:

+ Âm tính: chỉ có một đường màu xuất hiện ở vùng chứng C

+ Dương tính: hai đường màu xuất hiện ở vùng chứng (C) và vùng thử nghiệm (T)

+ Không hợp lệ: không thấy xuất hiện đường màu nào hoặc chỉ có một đường màu tại vùng thử nghiệm (T). Khi đó, phải tiến hành làm lại xét nghiệm với một thanh thử khác.

- Lưu ý cảnh báo:

+ Âm tính giả: lượng virus đào thải ra ngoài quá thấp, hoặc do sai sót trong quá trình lấy và xử lý mẫu.

+ Tham khảo theo hướng dẫn của nhà sản xuất

+ Không đọc kết quả khi quá 20 phút.

Khoa Vi sinh - Bệnh viện Trẻ Em Hải Phòng đã triển khai Rota virus test nhanh bắt đầu từ năm 2017, khoa đã triển khai thành công kỹ thuật này để chẩn đoán căn nguyên gây tiêu chảy ở trẻ em đặt biệt trẻ từ 3 tháng đến 2 tuổi.

Nhân lực của khoa: 08 cán bộ gồm 02 bác sĩ, 01 cử nhân đại học xét nghiệm và 05 kỹ thuật viên.

Với trang thiết bị hiện có và nguồn nhân lực của khoa cùng với sự phát triển của Bệnh viện trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục phát triển thêm nhiều kỹ thuật xét nghiệm mới để góp phần chẩn đoán căn nguyên gây bệnh phục vụ tốt cho lâm sàng để điều trị tốt và hiệu quả cho bệnh nhân.

Khoa Vi sinh