Dị vật đường thở ở trẻ em

✅ Dị vật đường thở là tai nạn nguy hiểm ngay đến tính mạng và phải được xử trí cấp cưú. Mọi lứa tuổi có thể bị dị vật đường thở, hay gặp nhất là trẻ dưới 4 tuổi.
✅ Dị vật đường thở hay gặp nhiều nhất là hạt lạc, rồi đến hạt ngô, hạt dưa, hạt na, hạt hồng bì, hồng xiêm... mẩu xương, vỏ tôm, cua, đốt xương cá, mảnh đồ nhựa, kim, nắp bút chì đốt...gần đây tại Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng gắp được những dị vật “thời công nghệ 4.0” đó là 01 chân giắc sạc PIN điện thoại di động Iphone, 01 chiếc microSIM điện thoại di động...
NGUYÊN NHÂN
✅ Trẻ em thường có thói quen đưa các vật cầm ở tay vào miệng đây là điều kiện thuận lợi để dị vật rơi vào đường thở hay vào thực quản.
✅ Một số trường hợp ít gặp hơn khi Trẻ có bệnh lý trước đó như bị liệt họng, thức ăn rơi vào đường thở hoặc do tai biến chuyên môn trong khi thực hiện các thủ thuật của chuyên khoa Răng Hàm Mặt (nhổ răng, chữa răng,…) chuyên khoa Tai Mũi Họng (mảnh V.A khi nạo, khi lấy dị vật ở mũi bị rơi vào họng và rơi vào đường thở)…
TRIỆU CHỨNG
✅ Trẻ em ngậm hoặc đang ăn đột nhiên ho sặc sụa, tím tái, ngạt thở trong chốc lát. Đó là hội chứng xâm nhập xảy ra khi dị vật qua thanh quản, niêm mạc bị kích thích, chức năng phản xạ bảo vệ đường thở của thanh quản được huy động để tống dị vật ra ngoài.
✅ Tiếp theo là cơn khó thở dữ dội, thở rít, vã mồ hôi có khi đại tiểu tiện cả ra quần...
✅ Khàn tiếng do căn nguyên do hai phản xạ của thanh quản đó là phản xạ co thắt thanh quản và phản xạ ho để tống dị vật ra ngoài.
✅ Sau hội chứng xâm nhập ban đầu có một thời gian im lặng khoảng vài ba ngày, Trẻ chỉ húng hắng ho, có thể sốt hoặc không, nghe phổi không có dấu hiệu gì đặc biệt, thậm chí chụp XQuang phổi có đến 70 - 80% trường hợp gần như bình thường. Đó là lúc dị vật bị bỏ quên dẫn đến chẩn đoán nhầm, về sau là các triệu chứng của xẹp phổi, áp xe phổi...
CHẨN ĐOÁN
Quan trọng nhất vẫn là các bà mẹ cũng như thầy thuốc phải khai thác kỹ các dấu hiệu của hội chứng xâm nhập, sau đây là 1 số gợi ý:
✅ Nếu dị vật ở thanh quản các biểu hiện của khó thở thanh quản kéo dài thỉnh thoảng lại xuất hiện những cơn ho sặc sụa
✅ Nếu dị vật ở khí quản có biểu hiện khó thở và nghe thấy tiếng lật phật cờ bay
✅ Nếu dị vật phế quản có thể dẫn đến xẹp 1 bên phổi, áp xe phổi khu trú hoặc viêm phổi thùy nếu lan rộng...
✅ Hình ảnh XQuang là dị vật cản quang sẽ cho biết vị trí, hình dáng, kích thước của dị vật. Nếu có xẹp phổi thấy các dấu hiệu điển hình.
NỘI SOI PHẾ QUẢN
👍 Là thủ thuật tiến bộ và hiện đại nhất ngày nay, mục đích là vừa để xác định chẩn đoán vừa để can thiếp điều trị đó là gắp lấy dị vật ra khỏi đường thở
CẤP CỨU TẠI CHỖ
✅ Trẻ dưới 2 tuổi: phương pháp vỗ lưng ấn ngực
- Đặt Trẻ nằm sấp, đầu thấp trên cánh tay trái, giữ chặt đầu và cổ trước bằng bàn tay trái.
- Dùng gót bàn tay phải vỗ 5 cái thật mạnh vỗ lưng Trẻ ở khoảng giữa hai bả vai.
- Sau đó lật ngửa Trẻ sang tay phải, nếu còn khó thở, tím tái, dùng hai ngón tay trái ấn mạnh ở vùng 1/2 dưới xương ức 5 cái.
- Nếu dị vật vẫn chưa rơi ra ngoài, hãy lật người Trẻ lại tiếp tục vỗ lưng. Luân phiên vỗ lưng và ấn ngực cho tới khi dị vật rơi khỏi đường thở hoặc Trẻ khóc được.
✅ Người lớn và Trẻ lớn: thủ thuật Heimlich.
- Trẻ còn tỉnh:
+ Đứng sau lưng Trẻ, vòng hai tay ôm lấy thắt lưng Trẻ. Nắm chặt bàn tay làm thành một quả đấm đặt ở vùng thượng vị, ngay dưới mũi xương ức, phía trên rốn.
+ Ẩn 5 cái dứt khoát theo hướng từ trước ra sau và từ dưới lên trên, mạnh và nhanh. Có thể lặp lại 6-10 lần ấn bụng cho tới khi dị vật rơi khỏi đường thở hoặc Trẻ khóc được
- Trẻ hôn mê:
+ Để Trẻ nằm ngửa, quỳ xuống dạng 2 chân cạnh đùi nạn nhân.
+ Đặt gót một lòng bàn tay lên vùng thượng vị, dưới mũi xương ức, đặt tiếp bàn tay thứ hai chồng lên bàn tay thứ nhất.
+ Ấn 5 cái dứt khoát, mạnh và nhanh vào bụng theo hướng từ dưới lên trên.
+ Có thể lặp lại 6-10 lần ấn bụng cho tới khi dị vật rơi khỏi đường thở.
📌 Chú ý:
- Nếu nạn nhân ngưng thở, phải thổi ngạt hai cái chậm trước và xen kẽ thổi ngạt khi làm thủ thuật Heimlich hay vỗ lưng ấn ngực cho tới khi bệnh nhân thở lại hoặc la khóc được.
- Sau khi lấy được dị vật, hoặc nạn nhân la khóc được, vẫn phải đưa nạn nhân đến cơ sở y tế để kiểm tra.
NHỮNG VIỆC CẦN TRÁNH
❎ Đừng can thiệp nếu nạn nhân vẫn còn có thể ho, thở hay la, khóc được.
❎ Đừng cố móc lấy vật lạ ra và dịch chuyển nó nếu bạn không thể thấy được nó vì có nhiều khả năng dị vật rơi vào sâu hơn
TIÊN LƯỢNG
✅ Tuỳ thuộc bản chất của dị vật: Dị vật là chất hữu cơ, hạt thực vật, ngấm nước trương to ra, gây nhiễm trùng và ứ đọng xuất tiết…, loại dị vật nguy hiểm hơn là dị vật kim loại sắc nhọn…
✅ Tuổi càng nhỏ càng nguy hiểm vì có khi dị vật được lấy ra khá nhanh chóng vẫn không cứu được bệnh nhi hoặc cứu được nhưng Trẻ bị thiếu oxygen não nên sẽ có đời sống thực vật…
PHÒNG TRÁNH
❎ Không cho Trẻ chơi những đồ chơi có kích thước nhỏ có thể ngậm và nuốt được.
❎ Không cho Trẻ chơi đồ chơi dành cho lứa tuổi lớn hơn.
❎ Không để đồng xu, các mảnh vụn đồ chơi, vật tròn, nhỏ trong nhà
❎ Tháo pin ra khỏi đồ chơi
❎ Tách hạt ra khỏi quả khi cho Trẻ ăn...
❎ Không nên ép Trẻ ăn trong lúc khóc, lúc cười
❎ Không bóp mũi khi cho Trẻ ăn hoặc uống thuốc.
❎ Cắt những thức ăn cứng hoặc thức ăn có dạng tròn thành những miếng mỏng hoặc mẩu nhỏ.
❎ Khi nấu cháo cá, nên chọn loại cá to, ít xương...